Author :
Abstract
Hak ve yükümlülüklerin eşitlik ve hakkaniyete göre düzenlenmesini ifade eden adalet kavramının Wenzel’e göre dağıtımsal adalet, usul adaleti ve ceza adaleti olarak alt unsurları bulunmaktadır. Bu unsurlar vergi adaletinin açıklanmasında da ele alınmaktadır. Kamusal düzenin, toplumsal barış ve güven ortamının sağlanmasında önemli olan vergilerin toplanmasında adalet ilkesinin gözetilmesi kaçınılmazdır. Bireysel değerlendirmelere dayanılarak farklı yorumlara açık olan adalet kavramının üzerinde hemfikir olunmuş bir tanımı bulunmasa da, vergi bağlamında mükellefler arasında genel bir değerlendirmeye tabi tutulduğu görülmektedir. Literatürde vergi sistemlerinin mükellefler tarafından algılanmasına ilişkin belli başlı çalışmalar bulunmaktadır. Bu çalışmalar, toplumun vergi algısında birçok faktörün etkili olduğunu göstermektedir. Bir ülkede uygulanan vergi sisteminin adil olarak algılanması, ülkede hedeflenen vergi kapasitesine ulaşılmada da etkili olmaktadır. Bu bakımdan, bu çalışmada Wenzel’in adaleti tanımlarken yapmış olduğu sınıflandırmaya göre vergi adaletinin açıklanması ve literatürdeki ampirik çalışmalarda ortaya çıkartılmış olan vergi adaletinin boyutlarının açıklanması amaçlanmıştır. Çalışmadan elde edilen sonuçlara göre vergi yükünün ve vergi kaynaklı faydaların dağıtımında, vergi suçu işleyenlere yönelik cezalarla ilgili süreçlerde, vergisel işlemlerde ve mükelleflere yönelik muamelelerde adil olunması gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Ayrıca vergi adaleti algısının boyutlarına ilişkin literatürdeki öncü çalışmada ortaya koyulan boyutların daha sonra başka çalışmalar tarafından büyük ölçüde desteklendiği görülmektedir.
Keywords
Abstract
The concept of justice, which refers to the regulation of rights and obligations according to equality and fairness, has sub-elements according to Wenzel: distributive justice, procedural justice, and criminal justice. These elements are also considered in explaining tax justice. Observing the principle of justice in the collection of taxes, which are important for ensuring public order, social peace, and security, is inevitable. Although there is no universally agreed-upon definition of the concept of justice, which is open to different interpretations based on individual assessments, it is generally evaluated among taxpayers in the context of taxation. There are several major studies in the literature on how tax systems are perceived by taxpayers. These studies show that many factors influence society's perception of taxation. The perception of a tax system as fair in a country also affects the achievement of the targeted tax capacity in that country. Therefore, this study aims to explain tax justice according to Wenzel's classification of justice and to clarify the dimensions of tax justice revealed in empirical studies in the literature. The study's findings highlight the need for fairness in the distribution of tax burdens and tax-related benefits, in the processes related to penalties for tax offenders, and in the treatment of taxpayers in tax transactions. Furthermore, the dimensions of perceived tax justice presented in this pioneering study in the literature appear to have been largely supported by subsequent studies.
