Author :
Abstract
Sanayi İnkılabı ve artan ticaret hacmi karşısında buharlı teknolojisine ayak uyduramayan küçük hacimli tekne sahipleri farklı biçimlerde var olmaya devam ettiler. XIX. yüzyılda gelişen buharlı gemi nakliyatı karşısında, özellikle liman tesisleri olmayan kentlerde yelkenliler, kayıklar, mavnalar küçük ve ara nakliyat hizmetlerini üstlenmişlerdi. Bir esnaf teşkilatı olarak örgütlenen yapı, yalnızca sanayi inkılabının değişiminden etkilenmekle kalmadı, içeriden gelen değişim baskılarıyla da karşı karşıya kaldı. Sahil kentlerinde küçük tekne ve kayıkların tamir veya farklı maksatlarla kıyıya çekildikleri yerler olan “çekek yerleri” konusunda baskılara maruz kaldılar. Özellikle XIX. yüzyılın son çeyreğinden itibaren kayıkların çekek yerleri konusundaki anlaşmazlıklar birçok belgeye konu olmuş görünmektedir. Bu sorunlar genelde kayıkçıların, bina, yol, pazaryeri, ticari mağaza veya depo yapımı gibi gerekçelerle çekek yerlerini kullanımları engellemeye veya kentin daha uzağında yer gösterme şeklinde görülmektedir. Gelişmeler yeni bir kentleşme eğilimine işaret etmektedir. Buna karşılık, kumluk arazilerin hukuku, kayıkçıların himayesi, sahil arazilerinin yükselen değerleri, belediyelerin rant kaygıları, mütegallibe müdahaleleri, nöbet usulü, müslim-gayrimüslim, merkez-yerel ilişkileri gibi daha birçok sebeple beraber yaşanan problemler arasında kayıkçıların dirençleri ve yetkililerin çözüm biçimleri değerlendirilmiştir.
Keywords
Abstract
In the face of the Industrial Revolution and the increasing volume of trade, small-scale boat owners
who could not keep up with steam technology continued to exist in different forms. With the
developing steamship transportation in the 19th century, sailboats, boats, and barges undertook
small and intermediate transportation services to cities without port facilities. Organized as a guild,
the structure was not only affected by the changes of the industrial revolution, but also faced pressures
for change from within. In coastal cities, they were subjected to pressures regarding "boatyards
(çekek yeri)", places where small boats and boats are towed ashore for repair or other purposes.
Especially from the last quarter of the 19th century onwards, disputes over the boatyards places
of boats seem to have been the subject of many documents. These problems are generally seen in
the form of preventing boaters from using the boatyards for reasons such as the construction of
buildings, roads, marketplaces, commercial stores, or warehouses, or showing them a location further
away from the city. Such developments point to a new urbanization trend. On the other hand,
the resistance of the boatmen and the solutions offered by the authorities are evaluated among the
problems that arose due to many other reasons such as the law of sandy lands, the protection of
boatmen, the rising values of coastal lands, the rent concerns of the municipalities, the interventions
of the landlords, the watch procedure, the relations between Muslims and non-Muslims, and
the central-local relations.
