TURGUT ÖZAKMAN’IN RESİMLİ OSMANLI TARİHİ OYUNUNDA TARİHİN DRAMATİZASYONU, GELENEKSEL TİYATRO ESTETİĞİ VE TOPLUMSAL BELLEK
Author :
Abstract
Tarihsel olayların tiyatro sahnesinde yeniden üretilmesi, yalnız geçmişin temsil edilmesiyle sınırlı olmayan; toplumsal belleğin yeniden kurulmasını sağlayan estetik ve düşünsel bir süreçtir. Türk tiyatrosunda tarihsel oyunlar, özellikle Cumhuriyet sonrası dönemde ulusal kimlik, modernleşme, siyasal dönüşüm ve toplumsal eleştiri bağlamında önemli işlevler üstlenmiştir. Turgut Özakman’ın Resimli Osmanlı Tarihi adlı oyunu da Osmanlı’nın son dönemindeki anayasal krizleri, siyasal iktidar ilişkilerini ve modernleşme gerilimini geleneksel tiyatro estetiğiyle ilişkilendiren dikkat çekici örneklerden biridir. Bu çalışmada, oyunun tarihsel malzemeyi nasıl dramatize ettiği; açık biçim, göstermeci anlatım, geleneksel Türk tiyatrosu unsurları, toplumsal bellek ve modernleşme tartışmaları bağlamında incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş; doküman incelemesi ve dramaturjik çözümleme tekniklerinden yararlanılmıştır. İnceleme sonucunda Özakman’ın tarihsel olayları belgeci gerçekçilikle yeniden üretmediği; anakronizm, grotesk mizah, söz güldürüsü, şarkı, dans, koro ve epizodik yapı aracılığıyla eleştirel bir sahne diline dönüştürdüğü görülmüştür. Çalışma, oyunun tarihsel temsil ile toplumsal bellek arasındaki ilişkiyi geleneksel tiyatro estetiği üzerinden kurduğunu göstermektedir. Böylece makale, tarihsel dramatizasyonu tiyatro tarihi ve modernleşme literatürüyle birlikte değerlendiren disiplinlerarası bir okuma önermektedir.
Keywords
Abstract
The representation of historical events on stage is not limited to reproducing the past; it is also an aesthetic and intellectual process that reconstructs collective memory. Historical plays in Turkish theatre, particularly after the Republican period, have undertaken significant functions within the contexts of national identity, modernization, political transformation and social criticism. Turgut Özakman’s Resimli Osmanlı Tarihi is a remarkable example that relates the constitutional crises, power relations and modernization tensions of the late Ottoman period to traditional theatrical aesthetics. This study examines how the play dramatizes historical material within the framework of open form, presentational narration, elements of traditional Turkish theatre, collective memory and modernization debates. The study adopts a qualitative research method and uses document analysis and dramaturgical interpretation. The findings reveal that Özakman does not reproduce historical events through documentary realism; instead, he transforms them into a critical stage language through anachronism, grotesque humor, verbal comedy, songs, dances, chorus and episodic structure.
Keywords
Turgut Özakman, Resimli Osmanlı Tarihi, historical dramatization, traditional Turkish theatre, collective memory
