Author :
Abstract
Bu çalışma, 19. yüzyıl sonları ile 20. yüzyıl başlarında Osmanlı topraklarında faaliyet gösteren
Alman misyonerlik örgütlerinin Maraş’taki kurumsal yapılanmasını ve kültürel nüfuz
stratejilerini incelemektedir. Maraş’ta kurulan Alman okulları, eytamhaneler ve mesleki
atölyeler aracılığıyla yürütülen eğitim ve yetiştirme faaliyetlerinin niteliği ile bu faaliyetlerin
toplumsal etkileri çalışmanın temel odağını oluşturmaktadır. Araştırmanın temel kaynakları, Osmanlı arşiv belgeleri, Sarıfakıoğlu ailesine ait kişisel arşivler ve döneme ait süreli yayınlara dayandırılmıştır.
Elde edilen bulgular, Alman misyonerlerin Maraş’taki faaliyetlerinin tek boyutlu bir hayır
ve eğitim girişimiyle sınırlı olmadığını aksine çok yönlü ve planlı bir stratejiye dayandığını göstermektedir.
Maraş Alman Eytamhanesi ve okullarında çocukların yalnızca barınma ve iaşe ihtiyaçları
karşılanmamış marangozluk, terzilik, kunduracılık, tarım ve çeşitli mesleki beceriler kazandırılarak
üretken bireyler olarak yetiştirilmeleri hedeflenmiştir. Eğitim programları, yerel dil ve dini koşullara
uygun olarak Osmanlıca ve Ermenice öncelikli olmak üzere yapılandırılmış, başarılı öğrenciler Almanya’daki
yüksek öğrenim kurumlarına yönlendirilerek bölgedeki kalıcı Alman etkisinin temeli
atılmıştır. Bununla birlikte Alman misyonerler, kurdukları kurumlar aracılığıyla yerel halkla ilişkiler
geliştirmiş, sağladıkları maddi ve manevi destekler ile öğrencilerin farklı merkezlere yönlendirilmesi
yoluyla uluslararası bir eğitim ağı oluşturmuştur. Bu süreçte Maraş’taki Ermeni nüfus, Alman misyonerlerin
kültürel ve siyasi nüfuzunu genişletmede stratejik bir hedef olarak öne çıkmıştır. Okullar
ve eytamhaneler aracılığıyla özellikle Ermeni çocuklar üzerinden kültürel ve dilsel etki alanı oluşturulmasını
hedeflemiş, yerel toplumun Alman etkisi altında yetişmesini sağlanmıştır. Böylelikle şehirdeki
Alman eğitim ve mesleki yetiştirme faaliyetleri, bireysel gelişimi ve toplumsal katılımı desteklemenin
ötesinde misyonerlerin bölgedeki siyasi, kültürel ve ekonomik hedeflerini bütüncül bir
biçimde pekiştiren araçlar olarak işlev görmüştür.
Keywords
Abstract
This study examines the institutional organization and cultural influence strategies of German missionary
organizations operating in Maraş during the late nineteenth and early twentieth centuries
in the Ottoman Empire. The main focus is on the nature of educational and training activities
carried out through German schools, orphanages, and vocational workshops established in the city,
as well as the social impact of these institutions. The research is based on Ottoman archival documents,
personal archives of the Sarıfakıoğlu family, and contemporary periodicals.
The findings indicate that German missionary activities in Maraş were not limited to charitable or
educational initiatives but were shaped by a systematic and multifaceted strategy. In the Maraş
German Orphanage and schools, children’s basic needs were met while vocational skills such as
carpentry, tailoring, shoemaking, agriculture, and other practical crafts were taught with the aim of
training productive individuals. Educational programs were adapted to local linguistic and religious
conditions, with priority given to Ottoman Turkish and Armenian. Successful students were directed
to higher education institutions in Germany, thereby contributing to the formation of a longterm
German presence in the region. Moreover, through institutional networks, material and moral
support, and the redirection of students to different centers, German missionaries established an
international educational network. Within this framework, the Armenian population in Maraş
emerged as a strategic focus in the expansion of German cultural and political influence.
