Author :
Abstract
Allah Teâlâ, kullarının İslâm’ın emir ve gereklerini en güzel biçimde yaşamalarını murat
ederken, haram ve helal konusunda da helali tercih etmelerini emretmiş ve bu noktada
kolaylığı esas kılmıştır. Bu açıdan çalışmanın konusu azimet ve ruhsat hükümlerinin uygulanmasında
itidalin nasıl gözetileceği üzerine olacaktır. İslâm hukukunda azimet ve
ruhsat kavramları, Müslümanın hem bireysel hem de toplumsal yaşamının ayrılmaz unsurlarıdır.
Azîmet, mükellefe kesin, bağlayıcı ve güçlü bir şekilde yöneltilen ilahî emirdir. Şer’i hükümler, insanların
karşılaştığı geçici sıkıntı ve zorluklar gibi olağan dışı durumlar karşısında dahi, normal şartlarda
yerine getirilmesi gereken esas yükümlülükler olarak konulmuştur. Azimetin karşıtı ise ruhsattır.
Ruhsat, dinen geçerli bir mazeret sebebiyle, normal şartlarda uygulanması gereken asli hükümden
geçici olarak ayrılmaya izin veren kolaylaştırıcı bir hükümdür. Başka bir ifadeyle ruhsat; kişilerin
içinde bulundukları özel durumlar dikkate alınarak, onlara kolaylık sağlamak amacıyla ikinci derecede
meşru kılınan hükümleri ifade etmektedir. Bu açıdan Ruhsat, hükümlerin dünyevî hayat şartlarına
uyumunu sağlamaktadır. Şer’i hükümler çerçevesinde, ruhsat sayesinde zorluk ve zaruret gerektiren
yükümlülükler hafifletilirken, azimet ise normal durumlarda Şâriʻin koyduğu hükümleriifade etmektedir. Ruhsatın uygulanabilmesi için, azimetle bağlantılı belirli şartlara işaret eden bir
karinenin bulunması gerekir. İslâm hukuku, kulların mazeretlerini dikkate alarak, zorlukları ortadan
kaldırmak ve kolaylık sağlamak amacıyla ruhsatlar tanımıştır. Bu sebeple İslâm hukuku kulların
dünya ve ahiret yaşantısını düzenleyen belli hükümlere sahiptir. Dini hükümler çerçevesinde bir
müminin, şartlara göre kimi zaman azimeti, kimi zaman ise ruhsatı esas alarak hareket etmesi, düzenin
sağlanması açısından en uygun yoldur. Zira İslâm insanlara meşakkat vermek yerine kolaylık
sunan, ifrat ve tefrite düşürmeyen vasat çözümler öneren bir hukuk sistemidir. İtidal, bu konuda
nicelik ve nitelikte orta yolu tutmak, aynı zamanda alçakgönüllü olmaktır. İfrat ve tefrit, helal ve
caiz olan şeylerde sınır aşıldığında kişiyi harama götüren yollardır. İslam’da farz ibadetler yerine
getirildikten sonra nafile ibadetlerde aşırıya kaçmadan ve ihmal etmeden dengeyi gözetmek gerekir.
Hukuki metinlerde, ibadette tasarruf ve ritüellerin uygulanmasında ölçülü olmayı teşvik eden ifadeler
yer alırken, aynı zamanda dini görevlerin kolaylaştırılması ve bireylerin sınırlarını aşmaması gerektiği
de vurgulanır. Bu bakımdan azimet ve ruhsat kavramları birbirinden ayrı olarak ele alınmalıdır.
Bu amaç doğrultusunda çalışmada bu kavramlar çeşitli örnekler ve uygulamalar esas alınarak
hem usul hem füru açısından incelenmiştir. Ayrıca modern yaşam koşulları dikkate alınarak, müminin
ibadet ve muamelat konularında Şârî tarafından belirlenen hüküm ve kurallara uygun şekilde
azimet ve ruhsat örnekleri, fıkıh araştırmaları üzerinden sunulmaya gayret edilmiştir.
Keywords
Abstract
Allaah wants His servant to live the religion of Islam (its commands and requirements) in the best
way possible, and He has commanded what is easy in terms of haram and halal in terms of choosing
what is halal. In this presentation, I will discuss the search for moderation in the application of
azimah and ruhsat. In the field of Islamic law, azimah and ruhsat are concepts that are part of the
Muslim's personal and social life. Azīmah: It is an order given to the taxpayer in a definite, precise
and strong manner. The Sharī'ah rulings are the essential rulings that are established at the beginning
in the face of incidental situations such as all kinds of difficulties and hardships faced by the
servants and that the taxpayer is obliged to do under normal conditions. The opposite of azīmah
is ruhsat. Ruhsat is a temporary ruling based on facilitation in cases that require not acting according
to the conditions of the main ruling under normal conditions due to religiously valid excuses.
Ruhsat is the second degree of legitimization of religious provisions in order to make them easier
and convenient for religious people according to their excuses. The license ensures the adaptation
of religious provisions to the conditions of worldly life. The licenses made lawful by Islam are
meant to lighten the burden of the servant. Within the framework of the Sharī'ah rulings, licenses
alleviate obligations that require hardship and necessity, while azīmah are the rulings of Sharī'ah in
normal situations. There is a presumption regarding azimah regarding certain conditions to fulfill
the license. Islamic law, taking into account the excuses of the servants, has granted licenses in
order to eliminate difficulties and provide convenience. For this reason, Islamic law has certain
provisions that regulate the life of the servants in this world and the Hereafter. According to the
religious rulings, the best way for the believer to maintain this order is to act according to the
permissible according to the situation and according to the permissible according to the situation.
This is because Islam is a legal system that offers convenience to people instead of burdening them,
and proposes moderate solutions that do not fall into extremism and extremism. Moderation means
taking the middle way in terms of quantity and quality, and at the same time being humble.
Extremism and extremism are the paths that lead to haram when one goes beyond the limits of
what is halal and permissible. In Islam, after doing the obligatory commands, one should not
exceed the limit in naflil (supererogatory acts of worship) or neglect or neglect them. In legal texts,
there are expressions encouraging moderation in the practice of worship and rituals, while at the
same time emphasizing the facilitation of religious duties and not exceeding the limits of individuals. The concepts of azīmah and ruhsat should be treated differently from each other. While evaluating
Islamic law, I have examined these concepts in terms of both usul and füru, in terms of
various examples and practices. In this presentation, my aim is to present the examples of azīmah
and ruhsat in the matters of worship and transactions of the believer in accordance with the provisions
and rules determined by Sharī'ah within the framework of the conditions of modern life,
within the framework of fiqh research.
