Author :
Abstract
Ahkâm defterleri, XVII. yüzyıldan itibaren yerel tarih çalışmaları açısından büyük
öneme sahip arşiv belgeleri arasında yer almaktadır. Halkın şikâyetleri, merkezin
gönderdiği kararlar, Müslim ve Gayrimüslim halkın durumları, hatta kadınların toplumsal
hayattaki rolleri gibi pek çok konu bu defterlerde yer almaktadır. Bu yönüyle ahkâm
defterlerinin incelenmesi, dönemin askeri, idari durumunun yanı sıra sosyal yapısının ve asayiş
durumunun anlaşılmasında önemli katkılar sunmaktadır. Bu çalışma, Trabzon Ahkâm Defterleri’nden
elde edilen veriler ışığında Ünye kazasını ele almaktadır. Ünye, Orta Anadolu'yu
Karadeniz'e bağlayan ve aynı zamanda Karadeniz kentleri arasında geçiş sağlayan stratejik
bir güzergâh üzerinde yer almaktadır. Bölgenin stratejik önemi Türkler tarafından 1313 yılında
Bayram Bey’in Ordu ve çevresini fethetmesiyle fark edilmiş, 1428 yılına kadar geçen
süreçte ise Osmanlı yönetimi altına girmiştir. Bir iskele kenti kimliğiyle de dikkat çeken
Ünye, Orta Karadeniz Bölgesi’nde önemli bir konuma sahiptir. Bu çalışmada, TrabzonAhkâm Defterleri’nde yer alan Ünye Kazası ile ilgili hükümler incelenmiş; belirli bir tarih aralığında
kaza halkının sosyal yaşamı hakkında bilgiler verilmeye çalışılmıştır.
Keywords
Abstract
Ahkâm Registers, starting from the 17th century, hold great significance in terms of local historical
studies and are among the important archival documents. Issues such as public complaints, decisions
sent by the central authority, the conditions of Muslim and non-Muslim populations, and
even the roles of women in social life are recorded in these registers. Therefore, the examination
of the Ahkâm Registers provides valuable insights into the military and administrative situation of
the period, as well as its social structure and public order. This study focuses on the Ünye district,
based on data obtained from the Trabzon Ahkâm Registers. Ünye is situated on a strategic route
that connects Central Anatolia to the Black Sea and also links Black Sea cities. The strategic importance
of the region was recognized by the Turks after Bayram Bey conquered Ordu and its
surroundings in 1313. By 1428, the region had come under Ottoman rule. Ünye, known as a port
city, also held a significant position within the Central Black Sea Region.In this study, the decrees
concerning the Ünye District found in the Trabzon Ahkâm Registers have been examined; and an
attempt was made to provide information on the social life of the district’s population within a
specified time period.
