Author :
Abstract
Bu makale, Kuzey Afganistan’da bulunan Baktriyen belgelerinin, erken Orta Çağ döneminde Turan
tarihinin incelenmesi için tarihî bir kaynak olarak rolünü ve önemini analiz etmektedir. Makale ayrıca
bu belgelerin keşif ve araştırma tarihini de ele almaktadır. Eleştirel bir bakış açısıyla, ulusal tarih
yazımında görülen hatalı yaklaşımlardan biri bu belgelerin yanlış biçimde Rabatake Arşivi adı altında
genelleştirilmesi ve yalnızca Kuşan dönemine atfedilmesi olarak analiz edilmektedir. Bununla birlikte
bu makalede belgelerin dış (mükerrer kopyalar, mühürler) ve iç (giriş, ana bölüm, sonuç) yapısına
dayalı bir inceleme yoluyla, bölgede gelişmiş bir hukuk sisteminin varlığı ortaya konulmaktadır. Ayrıca
satış, borç yükümlülükleri, kira, vergiler, kölelik ve aile ilişkilerine dair belgelerde yer alan bilgilerin
analizi aracılığıyla, 4.-8. Yüzyıllar arasında Turan’ın sosyo-ekonomik tablosu aydınlatılmaktadır.
Makalenin önemli bilimsel yeniliği, belgelerde geçen Türk unvanları (kağan, yabgu, tarhan, tudun)
ve etnonimlerin (Abdalo) analizine dayanarak erken Orta Çağ’da Türk halklarının Turan devlet yapısındaki
rolü ve etkisinin doğrudan kanıtlarla ortaya konulmuş olmasıdır.
Keywords
Abstract
This article analyzes the role and significance of the Bactrian documents found in Northern
Af-ghanistan as a historical source for the study of the history of Turan in the early medieval
peri-od. The article also examines the history of the discovery and study of these documents.
From a critical point of view, it analyzes the erroneous approach in national historiography, which
con-sists in the incorrect generalization of these documents under the name Rabatake Archive and
their attribution exclusively to the Kushan period. Furthermore, based on an analysis of the external
(duplicate copies, seals) and internal (introduction, main part, conclusion) structure of the documents,
the article substantiates the existence of a developed legal system in the region. Through
the analysis of information contained in the documents regarding purchase and sale, debt obligations,
rent, taxes, slavery, and family relations, the socio-economic picture of Turan in the 4th–8th
centuries is illuminated. The significant scholarly novelty of the article lies in the fact that, based
on an analysis of Turkic titles (kagan, yabgu, tarkhan, tudun) and ethnonyms (Abdalo) found in thedocuments, the role and influence of the Turkic peoples in the statehood of Turan during the early
medieval era are proven with direct evidence.
