Author :
Abstract
Türkler en eski zamanlardan beri yaşadıkları yurdu savunmak için saldırılara karşı ön almak
ya da yurtlarını büyütmek için ordu kurup düşmana karşı üstünlük sağlayacakları savaş
taktikleri geliştirirken bazen hilelere başvururlardı. Bu bağlamda Hun Hükümdarı Mete’nin
bunu daha organize bir şekilde yürüterek 10’lu sisteme göre ilk düzenli orduyu
kurduğu bilinmektedir. Bunun yanı sıra Orhun Abidelerinde Türklerin düzenli birliklerine, savaş
sanat ve taktiklerine dair bilgiler görmek mümkündür. Selçuklulara gelince onlar da savaşlarında
pek çok askerî faaliyette bulunmuşlardır; düşmanı yıpratma ve yıldırmaya yönelik akınlar, sürpriz
baskınlar, sahte ricatlar, pusular gibi askerî manevraları başarıyla yerine getirmişlerdir. Nitekim
Anadolu Türk beyleri de hem Türk askerî kültürünü haiz olması hem Türkiye Selçuklularının askerî geleneklerinin taşıyıcıları olması nedeniyle ordu düzenlerini buna göre tanzim etmişler; sefer
ve savaşlarında pek çok askerî hile ve taktiği, zaman zaman kendilerine göre yorumlayarak, uygulamışlardır.
Savaşın türüne göre uygulanan taktikler, orduların psikolojik durumları, iklim şartları,
coğrafî şartlar, savaş teçhizatı, ordunun konumlandırıldığı nokta, ordunun nasıl konumlandırıldığı,
komutanın ve ordunun cesareti, komutanın öngörüsü, ordunun psikolojik ve fizyolojik durumu
gibi pek çok unsur savaşın sonucu hakkında belirleyici rol oynamıştır. Türk beyleri ve onların
emîrleri bir sefer organizasyonu gerçekleştirecekleri zaman hazırlıklar günler hatta aylar öncesinde
başlardı. Bu hazırlıklar düşmanı tanıma, kontrol etme, yıpratma ve savaş istikametini tayin etme
gibi faaliyetlerden oluşurdu. Savaşın mukadderatını tayin edebilecek bu gibi unsurları savaş öncesinde
ve savaş sırasında daima göz önünde bulundurur ve savaş düzeni ile taktiklerini bu unsurlara
göre belirlerdi. Savaşın dinamik ve karmaşık bir yapısı olduğundan ve düşmanın hamlesinin nasıl
olacağı kesin olarak bilinemediğinden, zaman zaman savaş öncesinde belirlenen ordu düzeni ve
taktikler savaş esnasında değişebilirdi. Anadolu coğrafyasının kalelerle donanmış yapısı gereği
bozkırdan gelen Türklerin kısa sürede öğrenmek durumunda kaldıkları muhasara savaşı teknikleri
Türkiye Selçukluları tarafından da etkili olarak kullanılmıştır. Anadolu’ya girdikten sonra muhasara
savaşlarına yoğunlaşan Türkler, tarihi antikçağlara dayanan bu savaş tekniğinde zamanla kuşattıkları
yerin durumuna ve düşmanın almış olduğu savunma önlemlerine göre değişik taktikler geliştirmişlerdir.
Keywords
Abstract
Since the earliest times, the Turks would sometimes resort to trickery while establishing armies
and developing war tactics to gain an advantage over the enemy in order to defend their homeland
against attacks or to expand their homeland. İn this context, it is known that the Hun Emperor
Mete carried out this in a more organized manner and established the first regular army
according to the 10-unit system. İn addition, it is possible to see information about the regular
units of the Turks, the art of war and tactics in the Orhun monuments. As for the Seljuks, they
also carried out many military activities in their wars; they successfully carried out military maneuvers
such as raids, surprise raids, false retreats and ambushes aimed at wearing down and intimidating
the enemy. Indeed, since the Anatolian Turkish lords had both Turkish military culture
and were the carriers of the military traditions of the Seljuks of Turkey, they arranged their army
formations accordingly; they implemented many military tricks and tactics in their campaigns and
wars, sometimes interpreting them according to their own interpretations. Tactics applied according
to the type of war, the psychological state of the armies, climatic conditions, geographical
conditions, war equipment, the point where the army was positioned, how the army was positioned,
the courage of the commander and the army, the foresight of the commander, the psychological
and physiological state of the army, and many other elements played a decisive role in the
outcome of the war. When Turkish lords and their emirs were to organize a campaign, preparations
would begin days or even months in advance. These preparations consisted of activities such
as recognizing, controlling, wearing out the enemy, and determining the direction of the war.
They would always take into consideration such elements that could determine the fate of the war
before and during the war, and determine the war order and tactics according to these elements.
Since the war had a dynamic and complex structure and it was not known for sure how the
enemy would move, the army order and tactics determined before the war could sometimes
change during the war. Siege war techniques, which the Turks coming from the steppe had to
learn in a short time due to the structure of the Anatolian geography equipped with castles, were
also effectively used by the Seljuks of Rum. After entering Anatolia, the Turks focused on siege
warfare. İn this war technique, which dates back to ancient times, they developed different tactics
over time according to the situation of the place they besieged and the defensive measures taken
by the enemy.
