Author :
Abstract
SUltan II. Abdülhamid Dönemi vezirlerinden biri olan Altunîzâde İsmail Zühdü Paşa, 1806
yılında dönemin büyük gemi tüccarlarından biri olan Altunî Ali Efendi’nin oğlu olarak dünyaya
gelmiştir. Fatih Kurşunlu Medresesi’ni bitirdikten sonra altın varakçılığı, hattatlık, nakkaşlık
ve yapı işlerine dair babasından eğitim almıştır. 1829’de babasının vefatı ile Enderûn
Mektebi’ne girmiş burada eğitimine devam etmiştir. Enderûn Mektebi’nde iki yıl eğitimini tamamladıktan
sonra Mekteb-i Tıbbiye ve Mekteb-i Sultaniye Bina Eminliği görevine tayin edilmiştir. Bina
Eminliği vazifesinde iken Dolmabahçe Sarayı, Zeytin Burnu Fişek Fabrikası ve Paşabahçe Şişe Fabrikası
inşaatlarına devam etmiş, yine bu vazifesinde iken İstanbul Üniversitesi’nin ana binasının tamamlanmasına
nezaret etmiştir. Bu vazifesini başarıyla yerine getirmesinden ötürü kendisine ûla
sanîsi rütbesi verilmiş ve Dâr-ı Şûrâ-yı Askeri Azalığı’na tayin edilmiştir. Bu vazifesinden sonra paşa,
sırasıyla Ziraat Meclisi, Nafiâ Meclisi ve Askeri Şûrâ azalıklarında vazifelerde bulunmuştur. Altunîzâde
İsmail Zühdü Paşa, Osmanlı Devleti’nde almış olduğu vazifeleri hakkıyla yerine getirmiş,
çalışkanlığı, dürüstlüğü ve özellikle alçak gönüllüğü ile Osmanlı Devleti’nde tanınan bir devlet adamı
olmuştur. Paşanın getirildiği görevler onun bahsi geçen özellikleri ile örtüşmüştür. Ayrıca Zühdü Paşa, Osmanlı Devleti’nde pek çok hayırda bulunmuş, yaptığı hayır işleri onun gönlünün zenginliğini
ortaya koymuştur. Zühdü Paşa, mimari olarak da İstanbul’un çeşitli semtlerinde cami yaptırmıştır.
Paşanın yaptırdığı camilerden en önemlisi, bugün hala varlığını devam ettiren İstanbul Üsküdar’da
bulunan Altunîzâde Cami’dir. Bu çalışma, Zühdü Paşa’nın Osmanlı Devleti’nde yapmış
olduğu görevler, paşanın yaptığı hayır işleri ve paşanın yaptırdığı mimari yapıları anlatmayı amaçlamıştır.
Çalışmada Osmanlı Arşiv vesikaları ve dönemi ihtiva eden kaynaklardan yararlanılacaktır.
Keywords
Abstract
Altunizade Ismail Zuhdu Pasha, one of the visiers of the Sultan Abdulhamid Period, was born in
1808 as the son of Altuni Ali Efendi, one of the great ship merchants of the period. After graduating
from Kursunlu Madrasa, he received training from his father in gold leaing, calligrafy, miniaturisim
and construction works. After his father’s death in 1829, he entered Enderun School and
continued his education there. After completing his two years of education at Enderun School, he
was appointed as the building supervisor of Mekteb-i Tıbbiye and Mekteb-i Sultaniyye. While he was
the Building Superintendent, he continued the construction of Dolmabahçe Palace, Zeytin Burnu
Cartridge Factory and Pasabahce Bottle Factory, and also supervised the completion of the main
building of Istanbul University. Because he successfully fulfilled this duty, he was given the rank of
ûla sanîsi and was appointed as the Military Membership of the Council of State. After this duty,
the pasha served as members of the Agricultural Assembly, the Public Works Assembly and the
Military Council, respectively. Altunizade Ismail Zuhdu Pasha, fulfilled his duties in the Ottoman
Empire and became a statesman known in the Ottoman Empire with his diligence, honesty and
especially his humility. The duties asigned to the pasha coincided with his aforementioned characteristics.
In addition; Zuhdu Pasha, made many charitable contributions to the Ottoman Empire
and his charity works revealed the richness of his heart. In terms of architecture, Zuhdu Pasha had
modques built in various districts of İstanbul. The most important of the mosques built by the
pasha is the Altunizade Mosque in Uskudar, İstanbul, which still exists today. This study aims to
explain the duties of Zuhdu Pasha in the Ottoman Empire, the charity works done by the pasha
and the architectural structures built by the pasha. In the study, Ottoman Archive documents ad
sources covering the period will be used.
